الشيخ محمد آصف المحسني

160

مسايل كابل (فارسى)

حقيقيه مانعة الخلو و مانعة الجمع مىباشد يعنى ممكن نيست مفهومى متصف بيكى از عنواين سه‌گانه نباشد ، چنانچه ممكن نيست مفهومى مصداق دو عنوان از عناوين مذكور باشد . نميشود مفهومى را پيدا كنيد كه يا واجب الوجود و يا ممتنع الوجود و يا ممكن الوجود نباشد . و نميشود كه مفهومى هم ممكن الوجود و هم واجب الوجود ( مثلا ) باشد ، هر مفهوم يك عنوان دارد . و نميشود يك مفهوم از يك حالت به حالت ديگر منقلب شود ، مثلا ممكن الوجود ، واجب الوجود و يا ممتنع الوجود شود وقتى اين مقدمه روشن و قطعى را فهميديد ميگوئيم واجب الوجود محال نيست و دليلى بر استحاله وجود او قائم نشده است پس حتما بالفعل وجود دارد ! اين برهان قطعى و مختصر وجود واجب الوجود را ثابت مىسازد . ممكن است در ذهن بعضى از دانشمندان دو سؤال بوجود ايد كه براى توضيح برهان فوق ان دو سؤال و جواب انه را ذيلا تقديم ميداريم . 1 - محال نبودن يك موجود دليل بر وقوع ان نمىشود خيلى از چيزها محال نيست ولى هرگز واقع نشده است ( ز عشق تا بصبورى هزار فرسنگ است ) ولى اين سؤال از عدم دقت در گفتار بالا صورت گرفته ، ما گفتيم كه عناوين سه‌گانه فوق مقابل همديگراند واجب الوجوداگر محال نباشد واجب الوجود است و نه ممكن الوجود ، و اينكه امكان و وقوع با هم ربطى ندارد تنها در